Главная » 2017 » Октябрь » 17 » Эбии үөрэхтээһин
21:37
Эбии үөрэхтээһин

Олоҥхону – кэнчээри ыччакка

Тыйыс айылҕалаах, аҕыйах ахсааннаах Саха норуота үйэлэри уҥуордаан күн бүгүҥҥэ диэри төрөөбүт тыллаах «тыыннаах» норуот буоларыгар сүрүн оҥкулунан норуот тылынан уус-уран айымньыта буолар. Саха өйүн-санаатын төрүт укулаата, үгэһэ, итэҕэлэ, төрөөбүт тылын сүмэһинэ бүтүннүүтэ уостан уоска бэриллэн кэлбит остуоруйаларбытыгар, ырыабытыгар-тоуйкпутугар уонна Аан Дойду шедеврин аатын сүгэр оһуордаах-дьарҕаалаах олоҥхобутугар түмүллэр. Дьэ, онон кэнчээри ыччакка өбүгэлэрбит бу сүдү бэлэхтэрин тиэрдии сүрүн сорук сорукпут буолар.

В.П. Ларионов аатынан Майа орто оскуолатыгар 2013 сыллаахтан норуот тылынан уус-уран айымньытын сайыннарар сыаллаах фольклор куруһуоктара үс хайысханан айымньылаахтык үлэлииллэр – «Айылгы» - олоҥхоҕо уһуйуу (сал.Слепцова А.И), «Дьүрүлгэн» - хомус (сал. Кривошапкина В.Ф), «Туйаарар» - норуот ырыата (Ефремова У.М.). Ситимнээхтик үлэлиир куруһуоктарга үөрэнээччилэр эбии дьарык быһыытынан кылааһынан, бөлөҕүнэн уонна биирдиилээн күннэтэ утумнаахтык дьарыктаналлар. Ол түмүгэр, алын сүһүөхтэн саҕалаан үрдүкү кылааска диэри уопсайа 60 үөрэнээччи массабайдык олоҥхолооһун кэрдииһигэр таҕыстылар. Оттон хомус дьүрүскэн дорҕоонун алыптаах эйгэтигэр, норуот ырыатыгар, чабырҕахха кылааһынан хабыллан сүүһүнэн үөрэнээччи уһуйулунна. Ол курдук, 8 «в» (кыл.сал Никифорова В.К.) Болгарияҕа норуоттар ики ардыларынааҕы күрэххэ саха хомуһун алыптаах дорҕоонун дуораһыттылар, 8 «б» (Петухова А.А.) Сочи куоракка тиийэн олоҥхо оһуордаах дойдутун арыйдылар, 8 «а» (Давыдова О.Е.) «Оҕо тулаайах» олоҥхону куукула тыйаатырынан туруордулар. Бу үөрэнээччилэр бука бары Болгарияҕа, Сочига, Санкт-Петербурга ыытыллыбт норуоттар икки ардыларынааҕы күрэхтэр Лауреаттара буолаллар

Маны сэргэ куруһуоктар үлэлэригэр салаа быһыытынан «Кукольнай олоҥхо театра», «Эйгэ ситимэ», «Олоҥхо мультмедията» бырайыактар таһаарыылаахтык үлэлииллэр.

Анастасия Слепцова, Валентина Кривошапкина, Ульяна Ефремова:

  • Биһиги оскуолабытыгар олоҥхо эйгэтин үөскэтиигэр сүҥкэн үлэ ыытылынна. Күн аайы куруһуок быһыытынан иккилии кылааһы дьарыктыыбыт. Араас композициялары туруоран сыллата киэҥ хабааннаах күрэхтэргэ ситиһиилээхтик кыттабыт. Саха талааннаах олоҥхоһуттарын П.А. Ойуунускай, В. Каратаев, П.Игнатьев, С. Васильев олоҥхолорун туруордубут. Үөрэнээччилэр ис дууһаларыттан сөбүлээн, баҕаран туран үөрэнэллэриттэн үөрэбит. Оҕо олоҥхолуурга бырайыактааһын ньыматынан үөрэнэр. Ол аата бөлөҕүнэн, эбэтэр биирдиилээн бэриллибит оруолун ааҕар, ырытар, толоруохтаах геройун дьүһүнүн-бодотун оҥорон көрөр, толкуйдуур, кумааҕыга түһэрэн уруһуйдуур. Дьэ ол кэнниттэн ис иэйиитэ хайдах таһаарарынан олоҥхолуур, онуоха биһиги ыйан-кэрдэн, көннөрөн, сүбэлээн-амалаан биэрэбит. Үөрэтии бу ньыматынан оҕо олоҥхону бэйэтэ айан-тутан таһаарарга үөрэнэр. 40-45 мүн тиийэ олоҥхолуур оҕо саҥарар уонна толкуйдуур дьоҕура тэҥҥэ сайдар – бу сайдыы саамай үрдүк чыпчаала буолар.

Алина Кривошапкина, 8 «в» кылаас үөрэнээччитэ:

- Мин фольклор куруһуоктарыгар 5-с кылаастан дьарыктанабын. Хомустуубун, чабырҕахтыыбын, норуот ырыатын ыллыыбн. Хомуустуурбутугар сылгылатыы, кэҕэлэтии, кыталыктатыы, хаастатыы, бөрөлөтүү ньыматын туһанабыт. Ол аата таба тыыныы нөҥүө куолайбытынан көтөр, кыыл саҥатын үтүктэбит. Куруһуокка сылдьан оҕолор бары өттүнэн сайдабыт, сири-дойдуну көрөбүт. Бэс-ыйыгар Майаҕа ыытыллыбыт норуоттар икки ардыларынааҕы хомус күрэх Гран-При хаһаайыттара.

«Оҕо тулаайах»

Кукольнай олоҥхо театра

2016-17 үөрэх сылыгар олоҥхону оҕолорго чугаһатыы, сыһыарыы, саҥалыы тыыннаан үөрэтии бырайыагын быһыытынан 8 «а» кылаас үөрэнээччилэрэ «Оҕо тулаайах» олоҥхоҕо куукула театрын туруордулар (кыл сал Давыдова О.Е.). Онуоха, уус-уран салайааччылары кытта кылаас кэллэктиибэ бүттүүн кыттыыны ыллылар. Уолаттар үлэ уруогар олоҥхо геройдарынан илиинэн хамсатыллар куукулалары уһаннылар, кыргыттар таҥастарын тиктилэр, «папье-маше» ньыматынан сирэйдэрин оҥордулар. Түмүктээх үлэ кэнниттэн хас биирдии үөрэнээччи оруолларынан үллэстэн ырыалаах-тойуктаах киэҥ далааһыннаах сюжеттаах тыйаатыры туруоран көрөөччүлэр биһирэбиллэрин ыллылар. Ураты туруоруу республикатааҕы «Хрустальные звездочки», «Северная радуга», норуоттар икки ардыларынааҕы «Бриллиантовые нотки» күрэхтэргэ лауреат үрдүк аатын ылла.

Куукула тыйаатырын туруоруу ымпыгын-чымпыгын туһунан Женя Степанова бу курдук сэһэргиир:

  • Оҕолор куукулалары тутан-хабан бэйэбит оҥорбут буоламмыт оруолларбытын эппитигэр-хааммытыгар иҥэринэн ис дууһабыттан толорбуппут. Бастаан олоҥхо геройа хайдах буолуохтааҕын, олорор дьиэтин-уотун быһыытын, аһын-үөлүн, дьүһүнүн-бодотун барытын оҥорон көрөҕүн, дьэ ол кэнниттэн куукулаҕын тигэн, аны кини хайдах ыллыырын-туойарын таба таайан туруораҕын. Онно биһиэхэ учууталларбыт көмөлөспүтэрэ. Мин Кыталык удаҕан куукулатын хамсаппытым. Кини көмөлөһөөччү оруоллах, бэйэтэ туспа туойар тойуктаах. Кыталык удаҕаны мин олус сөбүлээн толорбутум. Куукуланан тыйаатыр уустугунан куукуланы хамсата-хамсата тэҥинэн ыллааһын-туойааһын буолар.

Дьэ бу курдук, В.П. Ларионов аатынан Майа орто оскуолатыгар кэнчээри ыччакка норуот тылынан уус-уран айымньытын тиһиктээхтик үөрэтии айымньылаах үлэтэ күннэтэ утумнаахтык ыытыллар. Олоҥхону үтүө доҕор оҥостон киэҥ сирдэринэн тэлэһийэ көппүт үөрэнээччилэр салгыы «Эйгэ ситимэ» бырайыагынан атын оскуола оҕолоругар норуот тылынан уус-уран айымньыларын үөрэтэргэ бэлэмнэр.

Изабелла Романова

 

Просмотров: 45 | Добавил: mayaschool | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]